تربیت جنسی مبتنی بر خانواده
مقدمه و ضرورت پروژه:
نیازها و امیال طبیعی انسان از ابعاد وجودی او هستند که نهاد خانواده در طول تاریخ بر مبنای آنها شکل گرفته است. با این حال، سازوکارهای فرهنگی و اقتصادی دنیای مدرن، امر جنسی را از مسیر طبیعی و فطری خود منحرف کرده و چالشهای هویتی و اخلاقی قابل توجهی در حوزه زیست جنسی در جامعه ایجاد کرده است. در پاسخ به این چالشها، دیدگاههای مختلفی مطرح شده است؛ برخی رویکردها بر آموزشهای جنسی مبتنی بر تجربیات غربی و اسناد بینالمللی تأکید دارند، در حالی که رویکردی دیگر بر “تربیت جنسی خانوادهمحور” تمرکز دارد که ضمن برخورداری از مزایای آموزش، فاقد آسیبها و پیامدهای منفی رویکردهای دیگر است. مقام معظم رهبری نیز بر لزوم پرهیز از آموزش مسائل جنسی در محیطهای آموزشی عمومی (مانند مدرسه) و تأکید بر آموزش در شرف ازدواج تأکید کردهاند.
این پروژه با توجه به فقدان انسجام و همافزایی در اقدامات پیشین مرتبط با آموزش و تربیت جنسی در کشور و عدم انطباق کامل آنها با رویکردهای اسلامی، خانوادهمحور و اسناد بالادستی کشور (از جمله سیاستهای کلی خانواده)، با هدف ایجاد انسجام محتوایی و وحدت رویه و استانداردسازی شیوههای اجرا تدوین شده است.
اهداف پروژه:
این پروژه در راستای تحقق اهداف زیر طراحی و اجرا میشود:
- استانداردسازی محتوای دورههای تربیت جنسی با رویکرد اسلامی و خانوادهمحور.
- تنقیح، بازتولید و تولید محتوا برای رفع خلأهای تئوریک در حوزه تربیت جنسی.
- ایجاد دغدغه و حساسسازی مربیان نسبت به تغییرات زیست جنسی و تحولات آن در دنیای امروز.
- دانشافزایی و ایجاد مهارت تفکر انتقادی نسبت به گفتمانهای رقیب در عرصه خانواده و امر جنسی.
- ایجاد شناخت صحیح از ماهیت امر جنسی، سلامت، اختلالات، ارزشها و عوامل مؤثر بر آن.
- توانمندسازی مربیان در جهت ایجاد مداخلات صحیح تربیتی و آموزشی در فضای اجتماعی ایران.
- مهارتافزایی در مربیان برای ایجاد ارتباط مؤثر با بدنه عمومی جامعه.
- اصلاح نگرش و ذهنیت مربیان بر اساس مبانی فقهی، اخلاقی و حکمی اسلامی و شواهد علمی.
- آشناسازی مربیان با مقررات و سازوکارهای قانونی و حمایتی کشور در عرصه زیست جنسی.
- زمینهسازی برای ایجاد شبکه کنشگران تربیتی و همافزایی میان آنها.
رویکرد و روش اجرا:
رویکرد اصلی این پروژه مبتنی بر خانواده و اجتناب واضح از جهتگیریهای غیرعلمی و ضد خانواده در بعضی اسناد بینالمللی است. برنامهریزی پروژه مبتنی بر چارچوب فرهنگ اسلامی-ایرانی و استانداردسازی شیوههای اجرایی منطبق بر اسناد بالادستی داخلی و سیاستهای کلی خانواده (ابلاغی مقام معظم رهبری) صورت گرفته است. روش اجرای پروژه در فازهای مختلف تدوین درسنامه شامل ارزیابی و گزینش منابع، تنقیح و جایابی متون، تولید محتوا برای رفع خلأهای نظری، و نگارش نهایی درسنامه در دو سطح عمومی و تخصصی است. در تدوین محتوا بر مبانی فقهی، اخلاقی و حکمی اسلامی و شواهد علمی تأکید شده است.
محتوای پروژه:
محتوای دورههای آموزشی بر اساس درسنامهای استاندارد و شامل سرفصلهای کلیدی تدوین شده است. برخی از این سرفصلها عبارتند از:
- کلیات و مفاهیم پایه تربیت جنسی.
- اهمیت و ضرورت تربیت جنسی.
- تحولات زیست جنسی در دنیای امروز و ایران.
- نقد مبانی تفکر غربی (لیبرالیسم، فردگرایی، فمینیسم) و نقش آنها در تربیت جنسی.
- آسیبشناسی و نقد سبک زندگی غربی در حوزه امر جنسی.
- شناخت اختلالات و انحرافات جنسی و پیامدهای آنها.
- تبیین زیست جنسی سالم و خانوادهمحور مبتنی بر فرهنگ ایرانی-اسلامی.
- الگوی تربیت جنسی اسلامی (اهداف، اصول، روشها، الزامات سنی).
- مهارتها و شیوههای والدگری در تربیت جنسی فرزندان از تولد تا جوانی.
- مدیریت محیطی و عوامل زمینهساز اختلالات جنسی.
- هویتیابی و نقشپذیری مبتنی بر جنس زیستی و طبیعی.
- عوامل فرهنگی و اجتماعی مؤثر بر زیست جنسی و راههای مواجهه با آنها.
- مصونسازی در برابر آزار جنسی و شیوههای پیشگیری و مواجهه.
- اصول و مهارتهای مشاوره، ارتباط مؤثر و اخلاق حرفهای.
مخاطبان پروژه:
این دورهها در دو سطح اصلی برگزار میشوند:
- مربیان: افرادی که پس از گذراندن دوره تخصصی (حداقل ۱۵۰ ساعت) و کسب صلاحیت، مجاز به برگزاری دورههای آموزشی تربیت جنسی مبتنی بر خانواده برای جمعیت عمومی خواهند بود.
- تسهیلگران اجتماعی: افراد مرجع و کنشگران میدانی (مانند روحانیون، مددکاران و…) که با شرکت در دورههای عمومی (حداقل ۸۰ ساعت)، دانش و مهارتهای عمومی خود در زمینه تربیت جنسی را افزایش میدهند.
شرکتکنندگان در هر دو سطح باید معتقد به ارزشهای اسلامی-ایرانی بوده و در رفتار و پوشش، التزام عملی به این چارچوب داشته باشند.
همکاران اصلی پروژه:
این پروژه با همکاری و مشارکت گستردهای از اساتید و کارشناسان برجسته از نهادها و دانشگاههای مختلف کشور تدوین شده است. از جمله همکاران اصلی میتوان به نمایندگانی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (دبیرخانه کارگروه پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و اعتیاد)، وزارت کشور (سازمان امور اجتماعی کشور)، شورای عالی انقلاب فرهنگی (ستاد راهبری و نظارت خانواده و زنان، فرهنگستان علوم پزشکی)، ستاد ملی جمعیت ریاست جمهوری، وزارت آموزش و پرورش (سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی)، سازمان بهزیستی کشور، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، قوه قضائیه (مرکز وکلا، مشاوران خانواده و کارشناسان رسمی) و دانشگاههای مختلف اشاره کرد.
مسیر پیش رو:
بر اساس مصوبات شورای اجتماعی کشور، برگزاری دورههای آموزشی تربیت جنسی برای جمعیت عمومی صرفاً توسط افرادی امکانپذیر خواهد بود که گواهی مربیگری مبتنی بر این شیوه نامه را کسب کرده باشند. نظارت لازم برای اطمینان از رعایت این چارچوب صورت خواهد پذیرفت. امید است با تلاش هماهنگ دستگاههای مختلف و تربیت نیروهای متخصص و کارآمد در این حوزه، گام مهمی در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی خانواده برداشته شود.
بدون دیدگاه